Archiefdata wordt steeds vaker gebruikt buiten de oorspronkelijke beheeromgeving. Dan wordt de vraag belangrijker: hoe blijft zichtbaar waar digitale data vandaan komt, welke versie leidend is en welke context bij de bron hoort?
2dA verkent hoe gedigitaliseerde archieven traceerbaar, uitlegbaar en onder regie van de bronhouder kunnen blijven.
Wanneer archieven worden gedigitaliseerd, ontstaan beelden, OCR, metadata, exports, koppelingen en soms AI-toepassingen. Die lagen maken informatie bruikbaarder, maar ze roepen ook een nieuwe vraag op: hoe blijft de oorspronkelijke bron herkenbaar wanneer data verder gaat reizen?
De gedachte achter een Digitaal Bronregister is vergelijkbaar met een vertrouwde routewijzer. Zoals DNS op internet helpt om de juiste bestemming te vinden, zou een bronregister kunnen helpen om bij gedigitaliseerde archiefdata terug te keren naar de oorspronkelijke bron, de leidende versie en de juiste context.
Digitalisering gaat niet alleen over beschikbaarheid. Voor archieven en erfgoedinstellingen gaat het ook over herkomst, authenticiteit, versiebeheer, beschrijving, rechten en vertrouwen. Juist die context bepaalt of digitale archiefdata later verantwoord gebruikt kan worden.
2dA verkent daarbij ook het idee van een moedersleutel voor data: een techniek en werkwijze waarmee digitale bestanden traceerbaar blijven en waarbij de organisatie zelf regie houdt over toegang, herkomst en vertrouwen. Niet als losse truc, maar als onderdeel van goed informatiebeheer.
Nu archiefdata vaker wordt gebruikt voor zoeken, metadata-verrijking, lokale AI-agenten en document intelligence, wordt bronverwijzing nog belangrijker. Een antwoord, samenvatting of verrijking is pas waardevol als duidelijk blijft waarop die is gebaseerd.
De kern is dat archieforganisaties grip houden. Wie gebruikt de data? Welke bron hoort erbij? Welke versie is leidend? En hoe blijft informatie waarheidsgetrouw zoals zij ooit is gedigitaliseerd? Daarover gaat 2dA graag in gesprek met het veld.